Ginkgo biloba, fosil kayıtlarına göre yaklaşık iki yüz milyon yıllık geçmişiyle günümüze ulaşabilmiş nadir bitki türlerinden biridir. Ginkgo biloba ayrıca dünyanın yaşayan en eski ağaç türlerinden biri olarak ifade edilebilir. Bu ağacın yaprakları, geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılmaktadır. Günümüzde ise modern fitoterapi ve besin takviyelerinde en çok tercih edilen formu ginkgo biloba ekstresi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ginkgo biloba ekstresi nedir sorusuna verilebilecek doğru yanıt ginkgo biloba yapraklarının belirli yöntemlerle işlenip standardize edilmesiyle elde edilen yoğunlaştırılmış aktif bileşen karışımı şeklindedir. Bu ekstre, flavonoid glikozitler ve ginkgolidler ve bilobalid gibi terpen laktonlar açısından zengin olacak şekilde hazırlanır. Bilimsel çalışmalarda etkileri değerlendirilen form çoğunlukla bu standardize edilmiş yaprak ekstresidir.
Ginkgo biloba ekstresinin çeşitli formlarda sunulması ile ginkgo biloba ürünleri karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle “ginkgo biloba nedir, ne işe yarar” gibi soruları ginkgo biloba ekstresi üzerinden yanıtlamak daha anlaşılır olacaktır.
Ginkgo Biloba Ekstresi Faydaları
Ginkgo biloba ekstresinin sağlık açısından pek çok faydası vardır. Özellikle dolaşım sistemi, sinir sistemi ve hücresel korunma mekanizmaları üzerindeki faydaları ön plana çıkmaktadır. Bilimsel çalışmalarla kanıtlanan etkileri aşağıdaki şekilde açıklanabilir.
Ginkgo biloba ekstresi, beyin kan akışını destekleyebilir. Böylece, mikrosirkülasyonu destekleyerek beynin oksijen ve besin maddesi kullanımına katkı sağlar. Bu etki, bilişsel fonksiyonların korunması açısından önemlidir. Ginkgo biloba ekstresi, hafıza ve dikkat üzerinde destekleyici rol oynayabilir. Yapılan klinik çalışmalar, ginkgo biloba yaprak ekstresinin dikkat, öğrenme ve hafıza performansı üzerinde olumlu etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur.
Ginkgo biloba ekstresi antioksidan etkiye sahiptir. İçeriğindeki flavonoidler sayesinde serbest radikallerin neden olduğu oksidatif stresi azaltmaya yardımcı olur. Sinir hücrelerini koruyucu etki sağlar. Bilobalid ve ginkgolidlerin, sinir hücrelerinin bütünlüğünü desteklediğine dair bilimsel bulgular bulunmaktadır. Ginkgo biloba ekstresinin dolaşım sistemi destekleyici yönü de vardır. El ve ayaklarda soğukluk hissi, kulak çınlaması gibi dolaşımla ilişkili durumlarda destekleyici olarak değerlendirilmektedir.
Ayrıca, ginkgo biloba ekstresinin damar yapısı ve hücresel işleyiş üzerinde destekleyici etkiler gösterebileceği belirtilmektedir. Yapılan bilimsel çalışmalar, bu etkinin kan dolaşımının düzenlenmesine katkı sağlayarak hem beyin hem de periferik dokuların beslenmesini destekleyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle ginkgo biloba ekstresi, farklı vücut sistemleri üzerinde bütüncül bir destek sunabilen bitkisel içerikler arasında değerlendirilmektedir.
Bu özellikler sayesinde ginkgo biloba ekstresinin hem zihinsel performans hem de dolaşım desteği ekseninde faydaları olduğu açığa çıkmaktadır.
Ginkgo Biloba Ekstresi Nasıl Kullanılır?
Ginkgo biloba ekstresi; ginkgo biloba kapsül, ginkgo biloba tablet, likit ginkgo biloba gibi farklı formlarda bulunmaktadır. Kullanım şekli ve dozu, ürünün içerdiği etken madde miktarına ve standardizasyonuna bağlıdır.
Kullanılacak ürün seçimi yapılırken etiket üzerinde “ginkgo biloba yaprak ekstresi” ibaresinin bulunmasına dikkat edilmelidir. Çünkü klinik ve farmakolojik araştırmaların birçoğu Ginkgo biloba leaf extract yani yapraklardan elde edilen, standartize edilmiş ekstre ile yapılmıştır. Flavonoid glikozitler ile ginkgolidler ve bilobalid (terpen laktonlar) aktif bileşenleri yaprak dokusunda yoğunlaşmaktadır. Tohum (çekirdek) veya kabuk gibi diğer kısımlar aynı etki profiline sahip değildir. Düzenli ve süreklilik gösteren kullanımın, çalışmaların çoğunda daha anlamlı sonuçlar verdiği bilinmektedir.
Ginkgo Biloba Ekstresi Ne Zaman İçilmelidir?
Ginkgo biloba ekstresinin genellikle günün erken saatlerinde veya öğle saatlerinde alınması tavsiye edilmektedir. Bunun nedeni, zihinsel uyanıklığı ve dolaşımı destekleyici etkilerinin gün içinde daha fonksiyonel olmasıdır.
Tok ya da aç karnına kullanım, ürünün formülasyonuna göre değişebilse de bilimsel yayınlarda genellikle yemeklerle birlikte alınmasının tolere edilebilirliği artırdığı belirtilmektedir. Hassas mide yapısına sahip bireylerde bu noktaya özellikle dikkat edilerek öğünlerle birlikte alınmalıdır.
Ayrıca, ginkgo biloba ekstresinin düzenli ve sabit saatlerde kullanılması, biyoyararlanımın ve fizyolojik yanıtların daha öngörülebilir olmasına katkı sağlayabilir. Klinik çalışmalarda, etki değerlendirmelerinin çoğunlukla birkaç haftalık düzenli kullanım sonrasında yapıldığı bildirilmektedir. Bu nedenle tek seferlik veya düzensiz kullanım yerine, önerilen dozlarda ve süreklilik esasına dayalı bir kullanım yaklaşımı benimsenmelidir.
Bununla birlikte, ginkgo biloba ekstresinin etkilerinin diğer takviye edici gıdalar gibi bireyler arasında farklılık gösterebileceği unutulmamalıdır. Yaş, genel sağlık durumu, yaşam tarzı ve eş zamanlı kullanılan ürünler, ginkgo biloba ekstresinden elde edilecek faydanın düzeyini etkileyebilir. Bu nedenle kullanım sürecinde bireysel ihtiyaçlar dikkate alınmalı ve sağlık profesyoneline danışarak kullanımı esas olmalıdır.
Ginkgo Biloba Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Her bitkisel içerikte olduğu gibi ginkgo biloba kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar ve kullanım riskleri bilimsel çerçevede değerlendirilmelidir. Bilimsel araştırmalara göre dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
Kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte kullanımı kanama riskini artırabilir. Ameliyat öncesi dönemde yine benzer sebeple kullanımı önerilmez. Ginkgo Biloba ekstresi epilepsi öyküsü bulunan bireylerde nöbet eşiğini düşürebileceğinden mutlaka doktora danışılmalıdır. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde kullanımı için sağlık profesyoneline danışılmalıdır.
Kullanımı tavsiye edilen şekilde ve dozda olmalıdır. Önerilen günlük dozun aşılmaması önemlidir. Bu noktalar göz önünde bulundurularak bilinçli kullanım ile ginkgo biloba ekstresinin faydaları daha güvenli şekilde desteklenebilir.
Sonuç olarak, ginkgo biloba ekstresi, geleneksel tıp ile modern bilimin kesiştiği bir alanı temsil etmektedir. Bilimsel çalışmalar, ginkgo biloba yaprak ekstresinin özellikle bilişsel fonksiyonlar ve dolaşım sistemi üzerinde destekleyici potansiyel sunduğunu göstermektedir. Ancak her gıda takviyesinde olduğu gibi, kişisel sağlık durumu ve kullanım koşulları mutlaka dikkate alınmalıdır. Bu yönüyle ginkgo biloba ekstresi, uygun koşullarda ve bireysel ihtiyaçlar gözetilerek kullanıldığında genel yaşam kalitesini desteklemeye yönelik bir seçenek olarak ele alınabilir.
Kaynakça
- Smith JV, Luo Y. “Studies on molecular mechanisms of Ginkgo biloba extract.” Applied Microbiology Biotechnology. 2004 May;64(4):465-72. doi: 10.1007/s00253-003-1527-9.
- DeFeudis FV, Drieu K. “Ginkgo biloba extract (EGb 761) and CNS functions: basic studies and clinical applications.” Current Drug Targets. 2000 Jul;1(1):25-58. doi: 10.2174/1389450003349380.
- Mahadevan S, Park Y. “Multifaceted therapeutic benefits of Ginkgo biloba L.: chemistry, efficacy, safety, and uses.” Journal of Food Science. 2008 Jan;73(1):R14-9. doi: 10.1111/j.1750-3841.2007.00597.x.
- Weinmann S, Roll S, Schwarzbach C, Vauth C, Willich SN. “Effects of Ginkgo biloba in dementia: systematic review and meta-analysis.” BMC Geriatrics. 2010 Mar 17;10:14. doi: 10.1186/1471-2318-10-14.
- Ude C, Schubert-Zsilavecz M, Wurglics M. Ginkgo biloba extracts: a review of the pharmacokinetics of the active ingredients. Clin Pharmacokinet. 2013 Sep;52(9):727-49. doi: 10.1007/s40262-013-0074-5.